Grenzen aangeven

Wie ben jij en wat vind je belangrijk?

Grenzen aangeven doe je door te vertellen wat je fijn en wat je niet fijn vindt. Wanneer je dit op een goede manier doet, dan weet een ander ook wat je wel of niet accepteert. Op die manier kan er rekening met je worden gehouden. Hierdoor kun je jezelf blijven en dat voelt prettig aan. Als je er zo naar kijkt, zou je dus kunnen zeggen:

Wanneer je persoonlijke grenzen zichtbaar zijn, is duidelijk waar je voor staat. Je geeft een ander hierdoor de kans om met jou rekening te houden!

De manier waarop je je grenzen aangeeft, vertelt anderen iets over wie je bent en wat je belangrijk vindt. Hierdoor zien zij ook wat jouw passies zijn. Voor de buitenwereld, en dus ook voor je partner, is dit een groot deel van je identiteit. Voor jezelf is je identiteit meer dan dat, omdat er van binnen allerlei andere gevoelens spelen.

Wanneer je niet je grenzen aangeeft, cijfer je jezelf eigenlijk weg. Het is dan net alsof je zegt “ik ben er niet” of “ik ben niet belangrijk”. Dit gebeurt bijvoorbeeld bij mensen die doorschieten in zorgzaamheid en  hun gevoelens wegslikken, omdat ze geen confrontatie aan willen gaan. Uiteindelijk is dan niet meer duidelijk wie zij zijn, waar ze voor opkomen, wat hun passies zijn en wat ze nodig hebben. Hierdoor kunnen zij emotieloos overkomen, terwijl ze vaak juist erg gevoelig en/of empathisch zijn.

Soms geven partners op een indirecte negatieve manier hun grenzen aan. Ze zeggen niet wat er echt aan de hand is en wat ze voelen, maar proberen door middel van negatief gedrag aan de ander duidelijk te maken wat ze nodig hebben. Een voorbeeld hiervan is het niet meer praten om de partner te straffen, omdat deze te weinig rekening met hen houdt. Een groot nadeel van op deze manier je grenzen stellen, is dat het meestal niet duidelijk is waarom dit wordt gedaan en direct een negatieve gespannen sfeer neerzet. Hierdoor wordt het steeds moeilijker om grenzen aan te geven.

Inzicht in jezelf

Om je grenzen überhaupt aan te kunnen geven, moet voor jezelf duidelijk zijn wat je voelt en waardoor dit komt. Hier hebben we het over zelfbewustzijn en zelfinzicht. Wanneer je jezelf niet fijn of ongemakkelijk voelt door een actie of het ontbreken van een actie van je partner, zal daar bijvoorbeeld een grens liggen.

Soms zijn er echter wel eens stellen die nooit onenigheid hebben. “We hebben nooit ruzie” zeggen ze dan. Toch hebben ze dan vaak wel relatietherapie of andere hulp nodig. Bots je immers nooit, dan wordt ook niet duidelijk  voor de ander wat je voelt en ook niet voor jezelf want je negeert het. De negatieve spiraal die dan ontstaat is zonder conflicten maar leidt vaak wel tot een afname van de wederzijdse energie. Je gaat immers in stilte over elkaars grens. Sleur ligt dan op de loer.

Voor een keer is het natuurlijk echt niet erg om eens iets te slikken en je hoeft ook niet op alle slakken zout te leggen, maar af en toe een uiting geven van je negatieve gevoelens richting een partner is heel gezond. Een kenmerk van een gezonde relatie is juist dat je elkaar opbouwende kritiek kunt geven en ja, dat gaat soms ook wel eens gepaard met emoties.

Slik je te lang, omwille van de goede sfeer, je gevoelens in, dan bestaat het risico dat je het contact met die gevoelens verliest. Het kan dan echt moeilijk zijn om bij jezelf het gevoel omhoog te halen dat je oorspronkelijk had. Dat weer duidelijk krijgen waar beide partners qua gevoel staan, is dan ook vaak een uitdaging bij stellen die lang in een dergelijke situatie hebben gezeten.

Oefening: Grenzen inzichtelijk maken

Je kunt alleen grenzen aangeven wanneer je ook weet waar deze liggen. Je moet dus bewust zijn van je grenzen. Dit noemen we dan ook zelfbewustzijn. Zeker wanneer je het moeilijk vindt om grenzen aan te geven, kan het gebeuren dat je langere tijd negatieve gevoelens wegslikt. Het vervelende hiervan is dat je op een gegeven moment niet meer in de gaten hebt dat je iets als negatief ervaart. Je zet op dat punt eigenlijk je bewustzijn uit. Helaas komen hierdoor positieve ervaringen vaak ook minder goed binnen. Tijd dus om weer wat zelfbewuster te worden!

Doe hiervoor de volgende oefening:

Pak een schriftje. Reserveer aan het einde van iedere dag een moment waarop je rustig voor jezelf even de dag doorneemt en beantwoord de volgende twee vragen:

Wat was het leukste vandaag en welk gevoel gaf jou dat?
Wat was het minst leuke vandaag en welk gevoel gaf jou dat?

Merk je dat je deze vragen moeilijk vindt omdat je gevoelens op de achtergrond zijn geraakt? Begin dan nog eenvoudiger. Stel jezelf eerst de volgende vragen:

Waar kreeg ik vandaag energie van?
Wat kostte mij vandaag energie?
Op welk moment voelde ik mij meer ontspannen?
Op welk moment voelde ik spanning, irritatie of onrust?

Je hoeft daarbij niet direct precies te weten welk gevoel erbij hoort. Het herkennen van lichamelijke signalen, spanning of energieverschillen is vaak al een eerste stap richting meer zelfbewustzijn. Naarmate je dit vaker doet, wordt het meestal gemakkelijker om ook de onderliggende gevoelens te herkennen en te benoemen.

Op deze manier train je zelfbewustzijn. Voor jezelf wordt duidelijk wat je als fijn en niet fijn ervaart. Zeker wanneer je dit een tijdje doet, zul je patronen gaan herkennen in dingen die wel en niet voor je werken. Hiermee worden je grenzen dus steeds inzichtelijker. Wanneer je beter voelt wat je energie geeft en wat energie kost, wordt ook duidelijker waar jouw behoeften, waarden en persoonlijke grenzen liggen.